FU Berlin

WiSs 2005-2006

GK Literair genre

De karakterisering van de personages op basis van hun namen in de roman

`Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart` van Betje Wolff en Aagje Deken

Huiswerk van Irena Glodowska

Inhoud

1. Inleiding: die werkwijzen van karakterisering naar Rimmon- Kenan 3

2. Belangrijke rol van de personages in de roman 3

3. Overzicht van de personages in de roman 5

4. De namen als drager van de karaktereigenschappen 5

4.1 Speaking names of programmanamen 5

4.2. Realistische namen 9

4.3. Initiaalnamen 10

5. Conclusie: functie van karakteruitbeelding door de namen voor de roman

`Sara

Burgerhart`

11

6. Bibliografie: 12

Primair: 12

Secundair: 12

2

1. Inleiding: die werkwijzen van karakterisering naar Rimmon- Kenan

In het boek over de verhaalanalyse slaagt Rimmon- Kenan drie werkwijzen van de

karakterisering van de personages voor. Volgens hem kan je de personages rechtstreeks

typeren. Darmee bedoelt Rimmon- Kenan dat een persoon door een introductie aan de hand

van een reeks karaktereigenschappen in het verhaal ingevoerd kan worden. Hier gaat het om

zowel innerlijke als of om uiterlijke directe beschrijvingen van een romanfiguur als bij

voorbeeld ` Jan was groot en zijn groote blouwe ogen doen aan zijn gestorven moeder

denken.` Een ander manier waarop romanpersonages kunnen beschreven worden, is

onrechtstreekse karaktrisering die ook impliciete karakterisering wordt genoemd. Hier gaat

om de typering aan de hand van metonymische verhoudingen,`zo liggen de daden die een

personage stelt in het verlengte van zijn karakter`1, wat betekent dat de omgeving, waarin een

personage leeft of haar uitspraken veelzeggend voor haar karakter kunnen zijn. Ook het

uiterlijke van een personage kan van beteknis voor haar karakter zijn als bij voorbeeld

`Mijnheer De Langneus` kan suggereren dat mijnheer De Langneus nieuwsgierig is. Als derde

werkwijze slaagt Rimmon-Kenan de karakterisering via analogie of allegorie voor. Hier gaat

om de metaforische vergelijken als bij voorbeeld paard of beer.

Op basis van de boven uitgebeelde drie werkwijzen van de karakterisering naar Rimmon-

Kenan probeer ik in dit werkstuk de personages uit de roman `

Historie van mejuffrouw Sara

Burgerhart`

van Betje Wolff en Aagje Deken te typeren.

2. Belangrijke rol van de personages in de roman

De briefroman `

Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart

` verscheen in 1792 en gaat over

een jonge vrouw die voor een deugdzaam leven kiest. Met deze roman wilden de auteurs noch

vermaken noch verrassen maar zij wilden een zedelijke roman schrijven die ten doel heeft

jonge dames te verlichten. Dat is een pedagogische briefroman waarin meer nadruk op de

personages en hun gedrag dan op de intrige zelf wordt gelegd. Daarover verzekkeren de

schrijvers in de voorrede tot de twede druk van de roman:`Wy schilderen u Nederlandsche

karakters; mensen, die men in ons Vaderland werkelyk vindt.`2 De personages die Wolff en

Deken ontworpen hebben, moeten dus werkelijkheidsgetrouw uitgebeeld worden, omdat zij

een voorbeeld voor de lezers moeten zijn.`Zij richten zich daar in eerste aanleg tot de

1 Ver L. Herman en B. Vervaeck, Vertelduivels. Handboek verhaalanalyse, Nijmegen 2001, p. 74

2 Voorrede tot de roman eerste druk, citaat uit: P.J. Buijnsters: Karakteruitbeelding in de roman Sara Burgerhart,

www. dbln.org.

3