Nederland en Zweden ten tijde van
het Kosovo Konflict

von Lutz Lindenau

VOORWOORD 0

INLEIDING 1

VRAAGSTELLING 2

INDELING 2

THEORIE 3

MEDIA EN BUITENLANDS BELEID IN NEDERLAND 5

Operationalisatie 5
Coderen 9
Resultaten 14
Conclusie 17

MEDIA EN BUITENLANDS BELEID IN ZWEDEN 20

Het Kosovo-conflict 20
Het Kosovo-conflict in de Zweedse media 21
Het Zweedse perslandschap 23
De houding van de Zweedse regering 27
Conclusie 32

VERGELIJKING ZWEEDSE MET NEDERLANDSE SITUATIE 36

LITERATUUR 37

Voorwoord

Voor u ligt het resultaat van een internationaal opgezet onderzoek naar de berichtgeving in Nederlandse en Zweedse dagbladen ten tijde van het Kosovo-conflict. Aan het onderzoek gingen drie maanden van voorbereiding vooraf, in de vorm van een wekelijkse werkgroep met literatuurbesprekingen en groepsopdrachten. Na de eerste drie maanden (trimester 2) vervolgden drie maanden (trimester 3), waarin getracht werd met een groep van drie personen een zelfstandig onderzoek op te zetten en uit te voeren. Een van ons drieen is de afgelopen drie maanden in Zweden verbleven. Daardoor werd het mogelijk een vergelijkend onderzoek te doen naar de verschillen tussen Nederland en Zweden, wat betreft de invloed die de berichtgeving in de grootste dagbladen op het gevoerde buitenlands beleid van de twee landen ten tijde van het conflict heeft gehad. Met veel genoegen kunnen we terugkijken op drie zeer leerzame en productieve maanden. Wij willen hierbij Prof. dr. Van der Eijk bedanken voor een goede begeleiding. Door zijn ruime ervaring met het doen van wetenschappelijk onderzoek wist hij waar nodig te wijzen op de geschikte manieren om het onderzoek uit te voeren.

Inleiding

In het kader van het leeronderzoek ´Pers, Publieke opinie en internationale politiek´ hebben wij als derde groep tot taak de invloed van de media, in het bijzonder de pers op de nationale politieke besluitvorming in twee landen vergelijkend te analyseren. Het Kosovo-conflict, de eerste NAVO-oorlog, heeft al in het eerste gedeelte van het leeronderzoek vanwege zijn sterke aantrekkingskracht, wat de verhouding van media en politiek betreft, een grote rol gespeeld en zal ook nu weer de achtergrond van ons vergelijkend perspectief leveren. Dat heeft ten voordeel dat wij ons onderzoek verder op deze manier kunnen `opbouwen`. Bijzonders interessant is hierbij dat we ´de´ media met hun invloed op het officiele buitenlands beleid van een NAVO ( Nederland ), met een niet-NAVO land (Zweden) vergelijkend onderzoeken. Hierbij zou men kunnen veronderstellen dat de media in een oorlog-voerend land zich sterker rechtvaardigend en partijdig opstelt dan in een niet oorlog-voerend land, omdat er "corpsgeest" een rol speelt. Nöelle-Neumann´s theorie van de zwijgspiraal levert een theoretische onderbouw. In het tweede geval zou men echter een meer neutraal perspectief kunnen verwachten. Het onderzoek van onze groep zal deze vraag in empirisch onderzoek in beide landen nagaan.

Vervullen de media een ´watchdog´-functie voor de politiek en de samenleving en stelt zich desnoods kritisch tegenover de eigen regering op? Of is zij tot een instrument van de politiek gedegenereert, wat de officiele linie van de politiek aan het volk verkoopt? En in hoeverre speelt de politieke partijdigheid van het eigen land een rol bij de berichtgeving van de media? Deze en andere belangrijke kwesties met impliciet grote betekenis voor democratische structuren vormen de drijfveren van ons onderzoek. Ons werk zal erop gericht zijn hierin meer duidelijkheid te verschaffen.

Vraagstelling

Welke invloed hadden Nederlandse en Zweedse dagbladen op het buitenlands beleid van respectievelijk Nederland en Zweden ten tijde van het Kosovo-conflict?

Indeling

[...]