- P. C. Hooft vs. Niccolò Machiavelli.
Ideologiën aan het voorbeeld van het treurspel
Geeraerdt van Velsen: Een vergelijking. 

von: Christian Hensgens

Inhoud

1. Inleiding 1

2. "Geeraerdt van Velsen": De inhoud 1 - 2

3. P. C. Hooft vs. Niccolò Machiavelli: overeenstemmingen en verschillen 2 - 7

3.1. Niccolò Machiavelli: persoon, achtergrond en geschiedenis 2 -3
3.2. P. C. Hooft: persoon, achtergrond en geschiedenis 3 - 4
3.3. Ideologische overeenstemmingen en verschillen 4 - 6
3.4. Conclusie 7

4. Allegorische figuren als centrale punt in Geeraerdt van Velsen: Twyst, Gheweldt en Bedroch 7 - 8

5. Graaf Floris V als tiran in Hoofts Geeraerdt van Velsen? 8 - 9

6. Over de vraag naar de eigenlijke hoofdpersoon van Hoofts treurspel 9 - 11

7. Boodschap van Geeraerdt van Velsen 11 - 12

8. Samenvatting 12

Appendix:

Literatuurlijst

1. Inleiding

Geeraerdt van Velsen. Dit is niet alleen de naam van een van de protagonisten van P. C. Hoofts drama, maar ook de naam van het drama zelf, dat Hooft ook treurspel noemt.
Hier is niet alleen de naam op zich belangrijk, maar ook de historische context en de geschiedenis die zich om de persoon van Geeraerdt van Velsen omdoen. Een centraal punt van Hoofts drama is de rol van de Nederlandse graaf Floris V, die wel het gehele volk begunstigde, maar de adel bijna weergaloos onderdrukte.
Dit werkstuk houdt zich bezig met de inhoud van Hoofts drama en probeert zowel de historische context als ook de interpretatie van Geerardt van Velsen en de andere protagonisten te beschouwen. Ik zal ook het begrip van een tiran in verband met het drama van Hooft, zoals de betrekking tot de ideologiën van Niccolò Machiaveli toelichten en de vraag opwerpen hoe verzet tegen een tiran moet worden beoordeeld. Ik zal verder naar de boodschap van Hoofts toneelstuk vragen en onderzoeken wie de eigenlijke hoofdpersoon van dit treurspel is.

2. "Geeraerdt van Velsen": De inhoud

Hooft vertelt het verhaal van de Nederlandse graaf Floris V, die wel het volk begunstigde, maar de gehele adel onderdrukte en bovendien zelfs Machtelt van Velsen misbruikte. Haar verwantschap - naamlijk haar echtgenoot Geeraerdt van Velsen, haar vader Harman van Woerden en haar neef Gijsbert van Aemstel - leidde Floris als reactie op het misbruik van Machtelt van Velsen in een hinderlaag. Graaf Floris V werd gevangen en ´s nachts op het Muiderslot gebracht, waar Machtelt van Velsen haar echtgenoot verwachtte, maar zonder iets van de gevangenschap van Floris V te weten. Twyst daalde uit de hel neder en nodigde zijn dienaars Gheweldt en Bedroch uit, het land ten val te brengen, waarbij de naamgeving van de dienaars en hun gelijkenis met de verschijnselen twist, geweld en bedrog duidelijk meer dan alleen maar toeval is. Veenstra spreekt hier van allegorische personen (57).
Het tweede bedrijf houdt zich bezig met het debat tussen Floris en Geeraerdt van Velsen, van Woerden en van Aemstel, waarin Floris niet het misbruik van Machtelt maar de veroordeling en de terechtstelling van de broer van Geeraerdt van Velsen en de aansluitende inbeslagneming van hun bezit voorgeworpen wordt.
De geest van Van Velsens broer keert later in het drama dan ook naar Floris´ gevangenis terug. Floris probeert door het gesprek met de vermoorde broer zich nu met zijn sterkste tegenstander Geeraerdt van Velsen te verzoenen.

3. P. C. Hooft vs. Niccolò Machiavelli: overeenstemmingen en verschillen

[...]