De omgangstalen in Suriname – Sranan Tongo

  Inhoudsopgave:  

1  Inleiding: Rijkdom aan talen in Suriname  3

2  Wat betekent Sranan Tongo?  4

3  De sociale funktie van Sranan Tongo  5

4  De grammaticale verschillen  6

5  Bibliografie  9

2

1 Inleiding: Rijkdom aan talen in Suriname

Suriname is een land waarin bijna twintig talen worden gesproken. De reden voor zo een grote rijkdom van talen ligt iep in de geschiedenis van dit land. Eerst werd Suriname in 1651 door Engelsen bezit. Na de Vreede van Breda in 1667 tussen England en Vereenigde Nederlandanden is Suriname aan Nederlandse handen overgegaan. In de zeventiende eeuw begonnen de Nederlanders Suriname te koloniseren en daar hun plantages op te richten. De Nederlanders wilden niet zelf op de plantages werken daarom moesten ze andere arbeiderskrachten zoeken. Erg snel ontsond een systeem van slavenarbeid. De eerste slaven waren natuurlijk de oorspronkelijke inwoners van Suriname, en namelijk de Indianen. Later werden negerslaven uit Afrika gedwongen op de plantages te werken. De kolonisatie van Suriname had tot gevolg dat steeds meer entnische groepen naar Suriname werden vervoerd. Hoe meer etnische groepen in een land hoe meer talen en culturen. De Nederlanders vervoeren steeds meer gebieden in Suriname en hun taal werd tot lingua franca. Snel werd het Nederlands de taal van het bestuur. Sinds 1876 werd Nederlands de taal van de onderwijs. Aan alle kinderen tot 12 jaar was het leerplicht in het Nederlands bepaald. Nadat Suriname in 1975 van Nederland onafhankelijk werd, werd het Nederlands de taal van het parlament. De koloniale tijd en vooral de slavenhanel in deze tijd haden tot gevolg dat veel etnische groepen vooral uit Afrika naar Suriname kwamen die hun eigen taal uit het land van de herkomst meegebracht hebben. Dat leide ertoe dat naast het Nederlands, de taal van het bestuur in Suriname verschillende andere talen, zo genoemde omgangstalen bestonden. Sinds het zeventiende eeuw tot de dag van daag is het Nederlands de oficiële taal in Suriname mar naast het Nederlands bestaan talrijke omgangstalen. Naast Nederlands spreken de Surinamers bijna twintig andere talen als bij voorbeeld: Sranan Tongo, Saramaccan, Arkan, Kwinti, Sarnami Hindi, Javanisch, Carib of Wayana.

De taal Sranan Tongo behoort tot de meest gesproken omgangstal in Suriname daarom ook trok deze taal de meeste aandacht van me. In dit werkstuk beoogt ik een beter inzicht in het ontstaan, verspreiding, grammatic en sociale functie van Sranan Tongo te geven. In it werkstuk probeer ik deze omganstal uit het historisch-linguïstische perspectief te beschouwen en aan het eind van dit werkstuk een paar woorden over de toekomst van deze taal schrijven.

3

2 Wat betekent Sranan Tongo?

Sranan Tongo is de taal die bijna elke Surinamer spreekt. Dat is de volkstaal die letterlijk Surinamse taal betekent en vaak Surinaams of kort Sranan wordt genoemd. Dat is de meest gesproken taal van Suriname. Ruim 300.000 mensen deze taal met elkaar. ¹ Sranan Tongo is de taal van de Creoolse bevolking van Suriname. Het Surinaams, wordt ook wel aangeduid als ‘negerengels’ en is een jonge taal. Er zijn twee theorieën over het ontsaan van deze taal. Aan de ene kant zegt men dat Sranan Tongo de contacttaal van de Afrikaanse volkerenen en de Portugezen. Dat was een mengdtaal die pingid ² werd genoemd. Deze taal werd naar met de slaven uit Afrika naar Suriname meegenomen waar ze noch eerst door het Engels en later oor het Nederlands werd beinvloed. Men zegt dat de Nederlands- en Engelstalige invloeden zo groot waren dat het Portugees uit deze mengdtaal bijna verdwenen was. Aan de andere kant zegt men dat Sranan Tongo eerst in Suriname is ontstaan. Als ontstaandsperioden noemt men 1650-1670. Sranan Tongo is ontstaan als communicatiemiddel op de plantages, waar allerlei Afrikaanse slaven rondliepen die allemaal een andere taal spraken. Men zegt ook dat het Sranan Tongo als gevolg van de contact tussen Europeanen en Afrikanen is ontstaan. In ieder geval zijn deze twee theorieën van de ontstaan van deze omgangstaal mogelijk omdat in het Sranan Tongo zijn Engelse, Portugese, en Afrikaanse invloeden terug te vinden. De taal kent ook Nederlandse leenwoorden. In de eerste instantie moet gezegd worden dat het Sranan een creolentaal is, wat betekent dat het uit noodzaak om te communiceren ontstaan is. Later ontwikkelde zich het Sranan tot een ´echte´taal met eigen grammaticale regels en daarna kreeg het de positie van de moedertaal. Het Sranan Tongo heeft zich in Suriname naast het Nederlands ontwikkeld tot een tweede belangrijkste taal. Vele bevolkingsgroepen in Suriname dieofficieel het Nederlandse gebruiken kunnen het Sranan heel goed verstaan en gespreken. Voor bijna 100.000 mensen is het Sranan Tongo de eerste taal. Het is verwant met andere talen als Aucaans en het in Sierre Leone gesproken Krio, wat de Afrikaanse oorsprong van de creoolse talen aangeeft. In het vergelijking met het Nederlans:´ is het Sranan Tongo een lenige taal. De woordenschat is iets beperkter dan die van de meeste andere talen, maar dat heeft Surinamers uitermate vindingrijk gemaakt om toch tot uitdrukking te brengen wat ze

¹ Op basis van de Vries (1993), http:// neon.nieerlandistik.fu-berlin.de.

² De taal die alleen tot comunicatie was tussen die verschillende andere talen spraken

4