Als men een literair werk wil gaan bespreken stelt men zich vooral twee vragen: waarover gaat het boek en wat is er kenmerkend voor. Als je dat kan, kan je ook noch op een andere manier een tekst gaan interpreteren. Je kan een literair tekst met een andere tekst gaan vergelijken. Het doel van het volgende werkstuk is een vergelijking van twee novellen. In deze nota probeer ik de parallellen tussen twee verhalen te vinden, namelijk tussen de novelle De dood in Venetië van de Duitse schrijver Thomas Mann en Het engeltje van de Nederlandse auteur Wessel te Gussinklo.
Tussen het verschijnen van deze beide teksten liggen bijna honderd jaar terug maar het is verrassend hoeveel overeenkomsten tussen deze verhalen bestaan. De vergelijking van deze novellen wil ik op de volgende manier uitwerken. Ten eerste wil ik me op de inhoud, het genre en de hoofdpersonages concentreren (hoofdstuk 1: De novellen over een schrijver: genre, inhoud en crisissituatie). Daarna wil ik de tijdelijke en ruimtelijke parallellen van de beide verhalen bespreken (hoofdstuk 2: Setting: tijdelijke, ruimtelijke en narratieve parallellen ). Vervolgens wil ik de belangrijksten motieven en centrale thema´s als b.v. het sublieme, de vlucht en de zoektocht en de roes die in de beide teksten present zijn gaan vergelijken ( hoofdstuk 3: De innerlijke wereld van de personages en de belangrijkste motieven).Ten laatst ga ik over Gussinklo´s en Mann´s opvatting van het schone en laat zien hoe dat in de novellen wordt gepresenteerd (hoofdstuk 4: De tegenstelling tussen het schone en lelijke: ). In de slotbeschouwingen wil ik de conclusie uit de vergelijking van deze beide teksten trekken.
Inhoudsopgave
1 Inleiding
2 Analyse: Gelijkenissen en verschillen
2.1 De novellen over een schrijver: genre, inhoud en crisissituatie
2.2 Setting: tijdelijke, ruimtelijke en narratieve parallellen
2.3 De innerlijke wereld van de personages en de belangrijkste motieven
2.4 De tegenstelling tussen het schone en het lelijke: de opvatting van de schoonheid
3 Slotbeschouwingen
Doelstelling en thematische focus
Deze wetenschappelijke verhandeling onderzoekt de intertekstuele parallellen en verschillen tussen de novellen De dood in Venetië van Thomas Mann en Het engeltje van Wessel te Gussinklo. Het voornaamste doel is om via een vergelijkende analyse inzichtelijk te maken hoe beide auteurs, ondanks een tijdsverschil van bijna een eeuw, vergelijkbare thematische structuren en esthetische vraagstukken rondom de figuur van de schrijver in een crisissituatie hanteren.
- De karakterisering van de schrijver als hoofdpersonage in een existentiële crisis.
- De invloed van de 'setting' (tijd en ruimte) op de narratieve ontwikkeling.
- Vergelijking van centrale motieven zoals vlucht, zoektocht, roes en de ervaring van het sublieme.
- De filosofische tegenstelling tussen het schone en het lelijke in relatie tot de kunsttheorie van Nietzsche.
- De rol van het schoonheidsideaal als abstract, kenmerkloos symbool van volmaaktheid.
Auszug aus dem Buch
2.3 De innerlijke wereld van de personages en de belangrijkste motieven
In allebei verhalen worden belangrijkste motieven aan de hand van de uitvoerige uitbeelding van innerlijke wereld van de hoofdpersonages gepresenteerd. Zowel Mann als ook Gussinklo spreken gelijke motieven aan die ik nu in volgorde wil bespreken en met elkaar vergelijken.
In de verhalen is er sprake over de vlucht en de zoektocht. Zowel Aschenbach als ook het ik uit ´Het engeltje´ vluchten uit hun leven om iets anders te beleven. Aschenbach reist van München naar Venetië. ´Was er suchte, was das Fremdartige und Bezugslose.´ Moe en overspannen zoekt hij een vlucht uit zijn gewone leven. ´Nur dieser Ort verzauberte ihn, entspannte sein Wollen, machte ihn glücklich.´ Venetië is dus de vluchtplaats voor Aschenbach hoewel hij vermoedt dat iets kwaads gebeurt.
Het ik in ´Het engeltje´ kan niet meer schrijven en vlucht daarom in het Amsterdamse nachtleven en de alcohol. Hij zoekt ´Ik keek wel uit waar kwam in donker Amsterdam- dat moet voldoende zijn.´ Hij zoekt in het donkere Amsterdam nieuwe belevenissen. ´Drank, roes en sensatie: dat wilde ik´ Deze woorden legt Gussinklo zijn personage in de mond. Aan de hand van dit motief komt de filosofie van Schoppenhauer te voorschijn.
Samenvatting van de hoofdstukken
1 Inleiding: Dit hoofdstuk introduceert de vergelijking tussen de twee novellen en zet de methodologische aanpak en doelstellingen uiteen.
2 Analyse: Gelijkenissen en verschillen: Dit centrale hoofdstuk analyseert de thematische en structurele overeenkomsten, waarbij aandacht wordt besteed aan de personages, de setting, de motieven en de esthetische opvattingen van de auteurs.
2.1 De novellen over een schrijver: genre, inhoud en crisissituatie: Hier worden de hoofdpersonages geïntroduceerd als schrijvers die verkeren in een staat van artistieke en persoonlijke crisis.
2.2 Setting: tijdelijke, ruimtelijke en narratieve parallellen: Analyse van de rol van de stad als heterotoop, waarbij Venetië en Amsterdam worden onderzocht als ruimtes die bedreiging en initiatie symboliseren.
2.3 De innerlijke wereld van de personages en de belangrijkste motieven: Een diepgaande vergelijking van motieven zoals de vlucht, de roes, het sublieme en het staan op de afgrond in beide werken.
2.4 De tegenstelling tussen het schone en het lelijke: de opvatting van de schoonheid: Dit hoofdstuk koppelt de esthetische opvattingen van de auteurs aan de filosofie van Nietzsche en het antieke ideaal van Adonis.
3 Slotbeschouwingen: Concluderend overzicht waarin de bevindingen over de gedeelde thematiek en de verwerking van het schoonheidsideaal worden samengevat.
Sleutelwoorden
Thomas Mann, Wessel te Gussinklo, De dood in Venetië, Het engeltje, literatuurvergelijking, schoonheidsideaal, existentialisme, Nietzsche, Apollonisch, Dionysisch, motiefanalyse, schrijverschap, esthetiek, modernisme, intertekstualiteit.
Veelgestelde vragen
Waarover gaat deze scriptie hoofdzakelijk?
De scriptie richt zich op een vergelijkende analyse van de novellen 'De dood in Venetië' van Thomas Mann en 'Het engeltje' van Wessel te Gussinklo, met de focus op de parallellen in thematiek en personageopbouw.
Wat zijn de centrale thema's in deze werken?
De centrale thema's omvatten de existentiële crisis van de schrijver, de zoektocht naar schoonheid, de vlucht uit de alledaagse werkelijkheid en de ervaring van roes en het sublieme.
Wat is het primaire doel van dit onderzoek?
Het doel is om aan te tonen dat, ondanks de chronologische afstand van honderd jaar, beide auteurs vergelijkbare literaire mechanismen gebruiken om de innerlijke strijd van hun hoofdpersonages vorm te geven.
Welke wetenschappelijke methode wordt in deze studie gehanteerd?
Er wordt gebruikgemaakt van een intertekstuele en vergelijkende literatuuranalyse, waarbij elementen uit de verhaalanalyse en filosofische concepten (zoals die van Nietzsche) worden toegepast op de primaire teksten.
Welke aspecten worden in het hoofdgedeelte behandeld?
Het hoofdgedeelte behandelt de crisis van de schrijver, de betekenis van de setting (stad als labyrint), motieven zoals de roes en de vlucht, en de theoretische reflectie op schoonheid.
Welke sleutelwoorden kenmerken dit onderzoek?
De belangrijkste sleutelwoorden zijn intertekstualiteit, esthetiek, schrijverschap, dionysische en apollonische kunstconcepten en de vergelijking van schoonheidsidealen.
Hoe verhoudt de figuur Tadzio zich tot het 'engeltje' in Gussinklo's werk?
Beide figuren fungeren als een absoluut schoonheidsideaal dat doet denken aan het antieke type van Adonis; zij zijn jong, mannelijk of androgyn, en roepen seksuele connotaties op zonder dat er sprake is van een uitgewerkt individueel karakter.
Wat concludeert de auteur over het verschil in slot van de verhalen?
Terwijl de hoofdpersoon bij Mann bezwijkt aan de crisis en sterft, bereikt het personage bij Gussinklo een keerpunt waardoor hij zijn levensstijl verandert en uit de crisis stapt.
- Quote paper
- Irena Glodowska (Author), 2007, De gelijkenissen en verschillen in de novellen "De dood in Venetië" van Thomas Mann en "Het engeltje" van Wessel te Gussinklo, Munich, GRIN Verlag, https://www.grin.com/document/129394
