Het doel van dit werkstuk is een verhaalanalyse van het boek De (ver)wording van de jongere Dürer van Leon de Winter verschenen in 1978. In het onderzoek houd ik me vooral bezig met de formele analyse. Van belang is hierbij dat via de vorm de inhoud wordt weergegeven. De verhaalanalyse berust op de studies Literair mechaniek van Erica van Boven en Gilles Dorleijn en Vertelduivels van Luc Herman en Bart Vervaeck. Eerst geef ik een korte inleiding van het verhaal. Daarbij zal ik een definitie van het literaire genre van de roman geven. Vervolgens zal ik onder het grote zwaartepunt verhaaltheorie de aspecten tijd, ruimte en personages nader bekijken. Onder dat laatste punt beschrijf ik voor het eerst de protagonist Dürer nader, aansluitend de bijfiguren. Tenslotte volgt een verteltheoretisch onderzoek, dat zich vooral met de verandering van de vertelinstantie in verband met de verandering van Dürer bezighoudt.
Inhoudsopgave
1. Inleiding
2. Literair genre: Bildungsroman
3. Verhaaltheorie
3.1 Tijd
3.2 Ruimte
3.3 Personages
3.3.1 Dürer
3.3.2 Bijfiguren
4. Verteltheorie
5. Slotopmerking
6. Literatuuroverzicht
Doelstelling en thema's
Het hoofddoel van deze studie is een formele verhaalanalyse van de roman De (ver)wording van de jongere Dürer (1978) van Leon de Winter. De centrale vraag richt zich op de wijze waarop de literaire vorm, in het bijzonder de vertelinstantie en de structuur, de inhoudelijke thematiek van vervreemding en de zoektocht naar betekenis ondersteunt.
- Analyse van het literaire genre Bildungsroman in de context van de roman.
- Onderzoek naar de verhaaltechnische aspecten van tijd en ruimte.
- Karakterisering van de protagonist Dürer en de functie van de bijfiguren.
- Onderzoek naar de verandering van de vertelinstantie gedurende het verhaal.
- Verbinding tussen de formele opbouw en de psychologische ontwikkeling van het hoofdpersonage.
Auszug aus dem Buch
3.2 Ruimte
De ruimte, die van groot belang is in het verhaal, is gemarkeerd, omdat ze precies gelokaliseerd kan worden. Het gaat om werkelijk bestaande plaatsen, wat een werkelijkheidsillusie bevordert. Daardoor wordt ook het hele verhaal als realistisch (voorstelbaar) gesitueerd. De plaatsnamen in Nederland zijn afgekort, wat een exemplarisch karakter van het gebeurde onderstreept. Het verhaal zou eveneens op andere plaatsen kunnen gebeuren. Dit weerspiegelt tevens de reis van Dürer, waar hij zich realiseert, dat het leven in het buitenland niet anders of beter is dan in zijn geboorteland.
Er zijn twee gebonden motieven, die in direct verband met elkaar staan: het motief van stilstand en het motief van beweging. In contrast tot het eentonige leven thuis symboliseren de reis en de wisselende locaties beweging en staan voor een zoektocht respectievelijk een geestelijke ontwikkeling.
Na zijn vrijlating uit de jeugdgevangenis Nieuw Vosseveld te Vught bij ’s Hertogenbosch keert Dürer terug naar zijn ouderlijke huis. De eerste helft van de roman bevindt hij zich drie weken uitsluitend op die plaats. Het is een flat in een buitenwijk van Amsterdam.
Het ouderlijke huis en de familie symboliseren voor Dürer een kleinburgerlijk, zinloos leven, wat alleen maar eruit bestaat, ’s morgens naar het stompzinnig en geestdodend werk te gaan, ’s avonds ervan uit te rusten door kijken naar de niet minder stompzinnige televisie en in het weekend door dranken en geweld te ontspannen van de week. Dit beeld van een afgestompt, gelijkvormig en leeg leven, dat eveneens gekenmerkt wordt door geestelijke stilstand, vinden we ook in de ruimte terug, waarvan Dürer de focalisator is. Tijdens zijn afwezigheid is er niets veranderd. In deze stilstand en ‘...in het klamme laken, in de bekende geur van de kamer, in het motief van de gordijnen, in alles vond Dürer iets afschrikwekkends.’ Die kleurloze beschrijving en de opsomming van de ruimtelijke attributen geven de beklemming weer die Dürer in de flat ervaart; ze hangen nauw samen met stilstand.
Samenvatting van de hoofdstukken
1. Inleiding: Presenteert het doel van het onderzoek en de methodologische basis (literair mechaniek en verteltheorie) voor de analyse van de roman.
2. Literair genre: Bildungsroman: Onderzoekt waarom het boek als een 'omgekeerde Bildungsroman' kan worden beschouwd, waarbij Dürers ontwikkeling een proces van regressie in plaats van integratie is.
3. Verhaaltheorie: Bespreekt de aspecten tijd (chronologie en versnellingen), ruimte (symboliek van stilstand versus beweging) en personages (Dürer als enige 'round character').
4. Verteltheorie: Analyseert de verschuiving van een auctoriale verteller naar een ik-verteller, wat de toenemende vervreemding en isolatie van het hoofdpersonage weerspiegelt.
5. Slotopmerking: Concludeert dat de formele structuur, in het bijzonder de veranderende vertelinstantie, de inhoudelijke thematiek van de roman effectief versterkt.
6. Literatuuroverzicht: Bevat een overzicht van de gebruikte primaire en secundaire bronnen voor deze analyse.
Schlüsselwörter
Leon de Winter, De (ver)wording van de jongere Dürer, Bildungsroman, verhaalanalyse, verhaaltheorie, vertelinstantie, personages, Dürer, tijd, ruimte, vervreemding, focalisatie, formele analyse, literatuurwetenschap, narratologie.
Veelgestelde vragen
Waar gaat deze studie over?
Dit onderzoek is een formele verhaalanalyse van de roman De (ver)wording van de jongere Dürer van Leon de Winter, waarbij de focus ligt op de structuur en de vertelvorm.
Wat zijn de belangrijkste thema's?
De belangrijkste thema's zijn vervreemding van de maatschappij, de zoektocht naar zin en betekenis, en de contrasten tussen stilstand en beweging.
Wat is het primaire doel van de analyse?
Het doel is aan te tonen hoe de literaire vorm (zoals vertelperspectief en structuur) wordt gebruikt om de inhoudelijke ontwikkeling van de protagonist weer te geven.
Welke wetenschappelijke methoden worden gebruikt?
Er wordt gebruikgemaakt van methodieken uit de narratologie en verhaalanalyse, gebaseerd op studies zoals Literair mechaniek en Vertelduivels.
Wat wordt er in het hoofddeel behandeld?
Het hoofddeel behandelt de verhaaltheoretische aspecten (tijd, ruimte en personages) en de evolutie van de vertelinstantie gedurende de roman.
Welke trefwoorden karakteriseren het werk?
Belangrijke trefwoorden zijn Bildungsroman, vervreemding, focalisatie, narratologie en de psychologische ontwikkeling van de hoofdpersoon.
Waarom spreekt de auteur van een 'omgekeerde Bildungsroman'?
Omdat de ontwikkeling van Dürer niet leidt tot integratie in de maatschappij, maar tot een proces van regressie en isolatie als verzet tegen de bestaande orde.
Hoe verandert de rol van de verteller in de loop van het verhaal?
De verteller verandert van een alwetende auctoriale instantie in een onwetende, registrerende ik-verteller, die aan het einde volledig afhankelijk is van externe getuigenverklaringen.
- Quote paper
- Hanka Loos (Author), 2002, Verhaalanalyse van Leon de Winters Ver(wording) van de jongere Dürer, Munich, GRIN Verlag, https://www.grin.com/document/54879
