Voor u ligt het resultaat van een internationaal opgezet onderzoek naar de berichtgeving
in Nederlandse en Zweedse dagbladen ten tijde van het Kosovo-conflict. Aan het
onderzoek gingen drie maanden van voorbereiding vooraf, in de vorm van een
wekelijkse werkgroep met literatuurbesprekingen en groepsopdrachten. Na de eerste
drie maanden (trimester 2) vervolgden drie maanden (trimester 3), waarin getracht werd
met een groep van drie personen een zelfstandig onderzoek op te zetten en uit te voeren.
Een van ons drieen is de afgelopen drie maanden in Zweden verbleven. Daardoor werd
het mogelijk een vergelijkend onderzoek te doen naar de verschillen tussen Nederland
en Zweden, wat betreft de invloed die de berichtgeving in de grootste dagbladen op het
gevoerde buitenlands beleid van de twee landen ten tijde van het conflict heeft gehad.
Met veel genoegen kunnen we terugkijken op drie zeer leerzame en productieve
maanden. Wij willen hierbij Prof. dr. Van der Eijk bedanken voor een goede
begeleiding. Door zijn ruime ervaring met het doen van wetenschappelijk onderzoek
wist hij waar nodig te wijzen op de geschikte manieren om het onderzoek uit te voeren.
Inhoudsopgave
1. INLEIDING
2. VRAAGSTELLING
3. INDELING
4. THEORIE
5. MEDIA EN BUITENLANDS BELEID IN NEDERLAND
5.1 Operationalisatie
5.2 Coderen
5.3 Resultaten
5.4 Conclusie
6. MEDIA EN BUITENLANDS BELEID IN ZWEDEN
6.1 Het Kosovo-conflict
6.2 Het Kosovo-conflict in de Zweedse media
6.3 Het Zweedse perslandschap
6.4 De houding van de Zweedse regering
6.5 Conclusie
7. VERGELIJKING ZWEEDSE MET NEDERLANDSE SITUATIE
Doelstelling en thematische focus
Deze studie onderzoekt de invloed van dagbladberichtgeving op het buitenlands beleid van Nederland en Zweden gedurende het Kosovo-conflict, met als centrale vraag in hoeverre media en politiek elkaar wederzijds beïnvloedden.
- Vergelijking van media-invloed in een NAVO-land (Nederland) versus een niet-NAVO-land (Zweden).
- Toepassing van de zwijgspiraaltheorie van Noelle-Neumann op oorlogsverslaggeving.
- Analyse van de 'watchdog'-functie van de media ten opzichte van nationale regeringsstandpunten.
- Evaluatie van de wisselwerking tussen mediaconsensus en politieke besluitvormingsprocessen.
Fragment uit het boek
De houding van de Zweedse regering
De volgende stap in onze analyse omvat nu de positie van het Zweedse parlement en regering ten opzichte van de Kosovo-oorlog, nadat we het beeld in de Zweedse media hebben vastgelegd. We kijken hier naar de officiële mededelingen van de minister van het buitenlands beleid, Anna Lindh, de premier Göran Persson en andere leden van de regering. Daarvoor is het belangrijk om eerst de Zweedse traditie van het buitenlands beleid te belichten om dan vervolgens de positie van de Zweedse regering in de historische context van hun beleid te kunnen plaatsen.
Naar de Tweede Wereldoorlog is het Zweedse buitenlands beleid verder de traditie van `non-alignment` gevolgd. Door de decennia heen had de politiek hierbij twee doeleinden, die de pilaren vertegenwoordigen: 1. Via openbare participatie het tot stand brengen van internationale opinie bevorderen en daarmee het versterken van het volkenrecht; 2. Bemiddelen tussen conflictpartijen om vrede en oplossingen van regionale conflicten te bereiken.
Samenvatting van de hoofdstukken
INLEIDING: Introduceert de vergelijkende analyse van de invloed van media op het buitenlands beleid tijdens het Kosovo-conflict in Nederland en Zweden.
VRAAGSTELLING: Formuleert de centrale onderzoeksvraag naar de wederzijdse invloed tussen dagbladen en nationaal buitenlands beleid.
INDELING: Beschrijft de methodologische opzet, waarbij Nederland en Zweden vanwege verschillen in aanpak gescheiden worden behandeld.
THEORIE: Presenteert het theoretisch kader, inclusief de zwijgspiraaltheorie en concepten als 'corpsgeest' en het 'CNN-effect'.
MEDIA EN BUITENLANDS BELEID IN NEDERLAND: Analyseert de berichtgeving in de Volkskrant en NRC Handelsblad aan de hand van een kwantitatieve codeermethode.
MEDIA EN BUITENLANDS BELEID IN ZWEDEN: Onderzoekt het Zweedse medialandschap en de officiële regeringshouding ten opzichte van het conflict.
VERGELIJKING ZWEEDSE MET NEDERLANDSE SITUATIE: Concludeert dat in beide landen de media nauw aansloten bij het regeringsbeleid, waarbij 'corpsgeest' een significante rol speelde.
Sleutelwoorden
Kosovo-conflict, buitenlands beleid, media-invloed, dagbladberichtgeving, zwijgspiraal, NAVO, corpsgeest, politieke besluitvorming, diplomatieke interventie, humanitaire interventie, neutraliteit, Nederland, Zweden, Noelle-Neumann, oorlogsverslaggeving.
Veelgestelde vragen
Waar gaat deze wetenschappelijke publicatie over?
Het onderzoek analyseert hoe Nederlandse en Zweedse dagbladen verslag deden van het Kosovo-conflict en in hoeverre deze berichtgeving invloed had op het buitenlands beleid van beide landen.
Wat zijn de centrale thema's in dit onderzoek?
De focus ligt op de wisselwerking tussen media en politiek, de rol van 'corpsgeest', de zwijgspiraaltheorie en de mate waarin media kritisch functioneren ten opzichte van hun eigen regering.
Wat is de primaire onderzoeksvraag?
De auteurs onderzoeken welke invloed dagbladen hadden op het buitenlands beleid van Nederland en Zweden tijdens de Kosovo-crisis.
Welke methoden worden gehanteerd?
Voor Nederland wordt een kwantitatieve inhoudsanalyse van krantenartikelen toegepast, terwijl voor Zweden gebruik is gemaakt van secundaire bronnen en interviews met experts.
Wat wordt er in het hoofdgedeelte behandeld?
Het hoofdgedeelte bevat een gedetailleerde analyse van de mediaberichtgeving per land, de theoretische onderbouwing en een vergelijking van de resultaten tussen de twee landen.
Welke trefwoorden typeren dit werk?
Centrale termen zijn onder meer Kosovo-conflict, buitenlands beleid, media-invloed, zwijgspiraal, NAVO-interventie en politieke besluitvorming.
Hoe gedroegen de Zweedse media zich tijdens het conflict?
Volgens de auteurs waren de Zweedse media grotendeels volgzaam en namen zij in grote lijnen het officiële regeringsstandpunt over, waarbij kritiek op de NAVO-strategie uitbleef.
Verschilt de invloed in Nederland van die in Zweden?
Hoewel de methoden verschillen, concludeert het onderzoek dat in beide landen 'corpsgeest' zorgde voor een berichtgeving die in sterke mate parallel liep met de politieke koers.
- Quote paper
- Lutz Lindenau (Author), Haim Levin (Author), Peter Blank (Author), 2003, Nederland en Zweden ten tijde van het Kosovo Konflict, Munich, GRIN Verlag, https://www.grin.com/document/18768
