Bu çalışma, 20. yüzyıl başlarında feminist hareketin etkisiyle doğan ve Lily Braun tarafından geliştirilen "Einküchenhaus" (Tek Mutfak Konutu) konseptini merkeze almaktadır. Çalışmanın temel amacı, özellikle kadınların mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak hedefiyle ortaya çıkan bu sosyal konut türünü, tarihsel süreç içindeki benzerlerini ve günümüzdeki modern yansımalarını incelemektir.
Sanayileşme ve kentleşmeyle birlikte derinleşen sosyal sorunlara bir reform önerisi olarak sunulan bu projeler, ne yazık ki sıklıkla kısa ömürlü olmuştur. Bu kapsamda, çalışma İkinci Dünya Savaşı öncesinden Otto Fick'in Kopenhag'daki "Service House" ve Viyana'daki "Heimhof" projelerini analiz etmektedir. Savaş sonrası dönem için ise, Le Corbusier'nin Marsilya'daki "Unité d'Habitation" projesi, temel bir vaka çalışması olarak irdelenmektedir.
Çalışma, bu tarihsel örneklerden yola çıkarak, 20. yüzyıl sonlarında Viyana ve Zürih'te ortaya çıkan çağdaş kolektif yaşam biçimlerini – "co-housing" ve "ortak olanaklı" toplu konutlar – Einküchenhaus konseptinin modern devamı olarak ele almaktadır.
This study examines the "Einküchenhaus" (Single-Kitchen House) concept, a form of social housing that emerged in the early 20th century under the influence of the feminist movement and was pioneered by thinkers like Lily Braun. The primary aim of this work is to examine this housing typology—designed to facilitate women's professional activities—along with its historical precedents and contemporary iterations.
Presented as a reformist solution to the social problems brought on by industrialization, these projects were often short-lived. The study analyzes pre-World War II examples, including Otto Fick's "Service House" in Copenhagen and the "Heimhof" project in Vienna. For the post-war period, Le Corbusier's "Unité d'Habitation" in Marseille is scrutinized as a key case study.
Building on these historical precedents, the study then considers contemporary forms of collective living that emerged in the late 20th century in cities like Vienna and Zurich—such as "co-housing"—as modern successors to the Einküchenhaus concept.
İçindekiler
- GİRİŞ
- BÖLÜM I: “EİNKÜCHENHAUS” KONSEPTİNİN GELİŞİMİ VE İLK ÖRNEKLERİ
- 1. YİRMİNCİ YÜZYILIN BAŞINDAKİ GELİŞMELER: "EİNKÜCHENHAUS" VE "SERVİCE HOUSE" YENİ KOLEKTİF YAŞAM BİÇİMLERİ
- 1.1. Konseptin Öncüleri: Jane Addams ve Lily Braun
- 1.2. Fikirden Eyleme: Kopenhag'daki İlk Proje
- 1.3. Bir Sentez Arayışı: "Einküchenhaus" ve "Garden City" Harekti
- 1.4. Bir Öncü Model: "SERVICE HOUSE", KOPENHAG (1903, OTTO FICK)
- 1.5. Bir Sosyal Manifesto: "HEIMHOF", VİYANA (1921-1926)
- 1.6. Savaş Sonrası Dönüşüm: Kolektivizmden Bireyselciliğe
- 1. YİRMİNCİ YÜZYILIN BAŞINDAKİ GELİŞMELER: "EİNKÜCHENHAUS" VE "SERVİCE HOUSE" YENİ KOLEKTİF YAŞAM BİÇİMLERİ
- BÖLÜM II: 2. DÜNYA SAVAŞI'NDAN ETKİLENEN EİNKÜCHENHAUS PROJELERİ
- 2. BÜYÜK TOPLU KONUT VE “BOARDİNG HOUSE” PROJELERİ KOLEKTİF YAŞAM ÇABALARI
- 2.1. “Unité d'Habitation"-„Cité Radieuse”, Marsilya, 1947-52, Le Corbusier
- 2.2. Konstrüktivist Bir Ütopya: "NARKOMFİN" Binası, MOSKOVA (1928, GİNZBURG & MİLİNİS)
- 2.3. Bir Modernist İkon: "ISOKON" Binası, LONDRA (1933-1934, WELLS COATES)
- 2. BÜYÜK TOPLU KONUT VE “BOARDİNG HOUSE” PROJELERİ KOLEKTİF YAŞAM ÇABALARI
- BÖLÜM III: ÇAĞDAŞ YANSIMALAR - YENİ NESİL KOLEKTİF YAŞAM
- 3. KOLEKTİF YAŞAM BİÇİMLERİNİN ÇAĞDAŞ ÖRNEKLERİ
- 3.1. Çağdaş Kolektif Yaşamın Öncüleri: Viyana ve Zürih Örnekleri
- 3.2. Bir Kültürel Vaha: SARGFABRİK, VİYANA (1996, BKK-3)
- 3.3. Bir Halef Proje: MİSS SARGFABRİK, VİYANA (2000, BKK-3)
- 3.4. Endüstriyel Mirasın Dönüşümü: KRAFTWERK1, ZÜRİH (2001)
- 3.5. Nesiller Arası Bir Köprü: KRAFTWERK2, ZÜRİH (2011, ADRİAN STREICH MİMARLAR AG)
- 3. KOLEKTİF YAŞAM BİÇİMLERİNİN ÇAĞDAŞ ÖRNEKLERİ
- BÖLÜM IV: ANALİTİK SENTEZ
- 4. BULGULAR
- 4.1. Kavramsal Çerçeve ve İlk Deneyler
- 4.2. Savaş Sonrası Modernizm ve İdeolojik Kırılmalar
- 4.3. Çağdaş Yansımalar ve Yeni Sentezler
- 4. BULGULAR
- 5. SONUÇ VE EĞERLENDİRME
- 6. KAYNAKÇA
- 7. İNTERNET KAYNAKLARI
- 8. EKLER
- EK 1: Einküchenhaus Projelerinin Kronolojisi
- EK 2: Einküchenhaus Projelerinin Görsel Kaynakçası
Çalışmanın Amacı ve Tematik Odak Noktaları
Bu çalışma, 20. yüzyıl başlarında feminist hareketin etkisiyle ortaya çıkan ve Lily Braun (1865-1916) tarafından geliştirilen "Einküchenhaus" (Tek Mutfak Konutu) konseptini merkeze almaktadır. Temel amaç, kadınların mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak ve sivil yaşamı özgürleştirmek hedefiyle ortaya çıkan bu sosyal konut türünü, tarihsel süreç içindeki benzerlerini ve günümüzdeki modern yansımalarını nitel bir analizle incelemektir.
- "Einküchenhaus" (Tek Mutfak Konutu) konseptinin tarihsel gelişimi.
- Feminist hareketin kolektif yaşam biçimleri üzerindeki etkisi.
- İkinci Dünya Savaşı öncesi ve sonrası dönemdeki "Einküchenhaus" projeleri ve benzerleri.
- Le Corbusier'nin "Unité d'Habitation" gibi büyük toplu konut projeleri.
- Viyana ve Zürih'teki çağdaş kolektif yaşam biçimleri ("konut paylaşımı", "ortak olanaklı" konutlar).
- Sanayileşme ve kentleşmenin yarattığı sosyal ve mekânsal sorunlara reformist çözümler.
Kitaptan Alıntı
1.4 Bir Öncü Model: "SERVICE HOUSE", KOPENHAG (1903, OTTO FICK)
Yirminci yüzyılın ilk çeyreğinde "Einküchenhaus" fikri, Berlin'den Viyana'ya, Stockholm'den Amsterdam'a kadar birçok farklı şehirde, farklı sosyal ve ekonomik motivasyonlarla denendi. Bu ilk denemeler, konseptin hem potansiyelini hem de karşılaştığı zorlukları ortaya koydu. Şimdi ise, bu hareketin en önemli ve en etkili öncüllerinden biri olan, Kopenhag'daki "Service House" modelini daha yakından inceleyelim.
1903 yılında, eski okul müdürü Otto Fick tarafından Kopenhag'da hayata geçirilen "Service House", kentsel dokuda tamamen bağımsız olarak konumlanan ve herhangi bir üretim tesisine bağlı olmayan ilk gerçek toplu konut binası olarak kabul edilir (Mühlestein, 1975, s. 4). Bu projenin iş modeli de yenilikçiydi: Sakinleri, "Amerikan Apart Otel" modelinden farklı olarak, işletmeye kısmen ortak oluyor ve yıl sonunda personel gibi kârdan pay alıyorlardı (Uhlig, 1979, s. 9).
Deneysel bir nitelik taşıyan bu projenin temel amacı, kadınların ekonomiye ek bir iş gücü olarak katılmalarını sağlamaktı. Ancak, projenin finansal yapısı, çocuklu ve daha düşük gelirli ailelerin katılımına izin vermedi. Bu nedenle, projede zamanla daha homojen bir yapı oluştu ve sakinler genellikle daha iyi ekonomik güce sahip çocuksuz çiftler ve bekarlardan oluştu. Bu sosyal yapı ve Birinci Dünya Savaşı öncesindeki ekonomik kriz, Otto Fick'in projeyi mali nedenlerle satmak zorunda kalmasına yol açtı.
Mühlestein'in de (1975, s. 5) eleştirel bir dille belirttiği gibi, proje, "çocukların eve girmesine izin vermeyerek kadınların özgürleşmesini reddetmiştir".
Kopenhag'daki bu öncü proje, 1942 yılına kadar "Service House" olarak varlığını sürdürmüş olsa da, planlanan takip projeleri (okul çocukları için anaokulları ve eğlence merkezleri gibi) hiçbir zaman uygulanamamıştır.
"Service House" projesinin Mimar Kofoed tarafından yapılan tasarımı, sunduğu hizmetlerin mimariye entegrasyonu açısından da bir dizi yenilik barındırıyordu. Bu yeniliklerin en dikkat çekicisi, yarı bodrum kattaki merkezi mutfaktan her bir daireye doğrudan ulaşan yemek asansörleriydi. Bu sistem, sakinlerin yemeklerini özel alanlarında, kişisel tercihlerine göre yiyebilmelerine olanak tanıyordu. Merkezi hizmet anlayışı, sadece yemek servisiyle sınırlı değildi; aynı zamanda dairelerin günlük temizliği, çamaşırhane hizmetleri ve diğer küçük "ayak işleri" de, cüzi bir ücret karşılığında merkezi bir organizasyon tarafından karşılanıyordu (Uhlig, 1979, s. 10).
Bölüm Özetleri
GİRİŞ: Sanayi Devrimi'nin toplumsal ve mekânsal etkileriyle ortaya çıkan Sanayi Kentleri ve "yeni yaşam" arayışlarının tarihsel bağlamını sunar.
BÖLÜM I: “EİNKÜCHENHAUS” KONSEPTİNİN GELİŞİMİ VE İLK ÖRNEKLERİ: "Einküchenhaus" konseptinin feminist hareketin etkisiyle nasıl doğduğunu ve Kopenhag'daki "Service House" gibi ilk uygulamalarını ele alır.
BÖLÜM II: 2. DÜNYA SAVAŞI'NDAN ETKİLENEN EİNKÜCHENHAUS PROJELERİ: İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde Le Corbusier'nin "Unité d'Habitation" ve Narkomfin Binası gibi büyük toplu konut projeleri üzerinden kolektif yaşam çabalarını inceler.
BÖLÜM III: ÇAĞDAŞ YANSIMALAR - YENİ NESİL KOLEKTİF YAŞAM: 20. yüzyıl sonları ve 21. yüzyıl başlarındaki Viyana ve Zürih'teki "Sargfabrik", "Miss Sargfabrik", "Kraftwerk1" ve "Kraftwerk2" gibi çağdaş kolektif yaşam projelerini sunar.
BÖLÜM IV: ANALİTİK SENTEZ: "Einküchenhaus" konseptinin tarihsel evrimini ve karşılaştığı zorlukları bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirir, temel bulguları özetler.
5. SONUÇ VE EĞERLENDİRME: "Einküchenhaus" idealinin bireysel özgürlük ve toplumsal dayanışma arasındaki gerilimi nasıl yansıttığını tartışır, gelecekteki mimarlık için çıkarımlar sunar.
Anahtar Kelimeler
Sanayileşme, Kentsel Gelişim, Einküchenhaus, Kolektif Yaşam, Sosyal Konut Mimarisi, Feminist Hareket, Lily Braun, Service House, Heimhof, Unité d'Habitation, Konut Paylaşımı, Sürdürülebilirlik, Bireysel Mahremiyet, Toplumsal Dayanışma, Kentleşme
Sıkça Sorulan Sorular
Bu çalışmada temel olarak ne ele alınmaktadır?
Bu çalışma, 20. yüzyıl başlarında feminist hareketin etkisiyle ortaya çıkan "Einküchenhaus" (Tek Mutfak Konutu) konseptinin tarihsel gelişimini, benzerlerini ve günümüzdeki yansımalarını incelemektedir.
Merkezi temalar nelerdir?
Merkezi temalar arasında "Einküchenhaus" konsepti, kadınların mesleki faaliyetlerini kolaylaştırma, sivil yaşamı özgürleştirme, kolektif yaşam biçimleri, sanayileşme ve kentleşmeyle ortaya çıkan sorunlara reform önerileri yer almaktadır.
Birincil amaç veya araştırma sorusu nedir?
Çalışmanın birincil amacı, kadınların profesyonel faaliyetlerini ve sivil yaşamı özgürleştirmeyi hedefleyen "Einküchenhaus" tipolojisini, tarihsel süreç içindeki örnekleri ve modern uygulamalarıyla birlikte incelemektir.
Hangi bilimsel yöntem kullanılmıştır?
Yöntem olarak, konuyla ilgili birincil Almanca literatür ve proje web siteleri taranarak nitel bir analiz yapılmıştır.
Ana bölümde neler işlenmektedir?
Ana bölüm, "Einküchenhaus" konseptinin gelişimi ve ilk örnekleri, 2. Dünya Savaşı'ndan etkilenen projeler (örn. Le Corbusier'nin Unité d'Habitation) ve 20. yüzyıl sonları ile 21. yüzyıl başlarındaki çağdaş kolektif yaşam biçimleri (örn. Sargfabrik, Kraftwerk) olmak üzere üç ana başlık altında incelenmektedir.
Çalışmayı karakterize eden anahtar kelimeler nelerdir?
Çalışmayı karakterize eden anahtar kelimeler Sanayileşme, Kentsel Gelişim, Einküchenhaus, Kolektif Yaşam, Sosyal Konut Mimarisi, Feminist Hareket ve Bireysel Mahremiyettir.
"Einküchenhaus" konsepti neden ekonomik olarak sürdürülebilir olamadı?
İlk "Einküchenhaus" projeleri, merkezi ev idaresini yürütmek için gereken maliyetlerin hafife alınması nedeniyle finansal sürdürülebilirlik sorunları yaşamıştır. Ayrıca, ailelerin ekonomik istikrarsızlığı ve eşlerden birinin işsiz kalması durumunda merkezi hizmetlerin masraflarını karşılayamaması sistemi kırılgan hale getirmiştir.
Çağdaş kolektif yaşam projeleri, bireysel mahremiyet ve ortak yaşam arasındaki dengeyi nasıl kuruyor?
Viyana ve Zürih'teki "Süit Daire" ve "Küme Daire" gibi yenilikçi konut tipolojileri, her birime özel giriş, banyo ve mini mutfak gibi alanlar sunarak bireysel mahremiyeti korurken, aynı zamanda ortak mutfak, misafir odası, çalışma ve yemek alanları gibi geniş sosyal ortak yaşam imkanları sağlayarak bu dengeyi kurmaktadır.
- Citation du texte
- Fatma Kaya Orhon (Auteur), 2022, Ayricalikli Bir Sosyal Konut Türü Olarak Einküchenhaus (Tek Mutfak Konutu) Ve Benzer Örnekleri, Munich, GRIN Verlag, https://www.grin.com/document/1619635
