Wyżej wspomniane określenie nie znajduje właściwego odpowiednika w języku polskim. Ten ściśle amerykański i niejednoznaczny termin kulturowy oznacza genetycznie nieamerykańską, zaszczepioną w Nowym Świecie i tu rozwiniętą treść: kalwińską teologię i teodyceę, purytańską moralistykę i koncepcję życia, niemiecką idealistyczną (kantowsko-heglowską) metafizykę (filozofię „transcedentalną” w Ameryce) oraz bezkrytyczną imitację kultury europejskiej w warunkach amerykańskich, a także absolutystyczno-uniwersalistyczne i formalistyczno-dogmatyczne tendencje w etyce.
Spis treści
I. Santayana a „genteel tradition”:
1) Znaczenie terminu „genteel tradition”:
2) Dzieła Santayany będące wyrazem krytyki „genteel tradition”:
3) Uzasadnienie przyjęcia się oraz rozwoju „genteel tradition” w społeczeństwie amerykańskim wg Santayany:
4) Krytyka Ameryki jako młodego kraju o starej mentalności:
5) Przeciwstawienie się ograniczeniom „genteel tradition”:
II. Ocena purytanizmu z punktu widzenia Santayany:
1) Purytanizm jako ograniczenie naturalnego rozwoju istoty ludzkiej:
2) Przeciwstawienie się umysłowości purytańskiej – budowa nowej, koncepcji etycznej i hierarchii wartości:
III. Rola natury i harmonii w postępie duchowym podmiotu:
Cel i główne tematy pracy
Praca stawia sobie za cel krytyczną analizę stosunku George'a Santayany do zjawiska „genteel tradition” oraz purytanizmu, ukazując je jako główne przeszkody w naturalnym i humanistycznym rozwoju jednostki w społeczeństwie amerykańskim.
- Krytyka amerykańskiego purytanizmu jako ideologii ograniczającej indywidualność.
- Analiza dualizmu amerykańskiej umysłowości (rozdźwięk między nowoczesną praktycznością a konserwatywną kulturą duchową).
- Prezentacja alternatywnej, naturalistycznej i humanistycznej etyki Santayany.
- Wpływ tradycji europejskiej oraz wybranych postaci amerykańskiej kultury na myśl Santayany.
- Pojęcie „nordyckiej” kontra „łacińskiej” umysłowości w kontekście rozwoju osobistego.
Auszug z książki
4) Krytyka Ameryki jako młodego kraju o starej mentalności:
W 1911 roku w odczycie na uniwersytecie kalifornijskim nazwał Santayana Amerykę „młodym krajem o starej mentalności”, posługując się przy tym obrazowym porównaniem: „Wola Amerykanów zamieszkuje drapacze chmur, intelekt zaś – kolonialne domostwa” Wysoko sięgająca wolę mieszkańców Nowego Świata nazwał wówczas „agresywnym przedsięwzięciem”, natomiast opóźniony w rozwoju intelekt – genteel tradition. Jak pisze Jan Szmyd w „Filozofii moralnej Santayany”, opinia ta znajdowała pełne pokrycie w ówczesnej rzeczywistości amerykańskiej. Sygnalizowała faktyczny stan znacznego r o z d w o j e n i a umysłowości amerykańskiej:
a) Mocne strony amerykańskiej umysłowości: z jednej strony, tendencje nowatorskie, progresywne, niekiedy awangardowe, przejawiające się w zmyśle odkrywczym, w śmiałych zamierzeniach i przedsięwzięciach o charakterze praktyczno-użytkowym
b) Cechy utrudniające rozwój amerykańskiej myśli humanistycznej: z drugiej strony, obciążenia zachowawcze, konserwatywne, tradycjonalistyczne, występujące przeważnie w kulturze duchowej: moralnej, religijnej, filozoficznej, literackiej.
W tej ostatniej dziedzinie, tj. w kulturze duchowej, dostrzegł Santayana tak istotny zastój, że opinia Bernarda Shawa, znajdującego Amerykę o wiek opóźnioną w porównaniu z zaawansowanymi krajami europejskimi, nie wydała mu się przejaskrawieniem.
Podsumowanie rozdziałów
I. Santayana a „genteel tradition”: Rozdział definiuje pojęcie „genteel tradition” jako importowaną, konserwatywną ideologię obcą amerykańskim realiom i analizuje jej wpływ na rozwój społeczeństwa amerykańskiego.
II. Ocena purytanizmu z punktu widzenia Santayany: Autor przedstawia purytanizm jako źródło ograniczeń humanistycznych i proponuje alternatywne modele etyczne oparte na naturalności.
III. Rola natury i harmonii w postępie duchowym podmiotu: Rozdział konkluduje rozważania, podkreślając konieczność rozwoju osobistego w oparciu o własną naturę, z odrzuceniem sztywnych, uniwersalistycznych systemów wartości.
Słowa kluczowe
George Santayana, genteel tradition, purytanizm, etyka, antropologia, aksjologia, kultura amerykańska, humanizm, naturalizm, The Last Puritan, umysłowość, tradycja, filozofia moralna, indywidualizm.
Często zadawane pytania
Czego dotyczy niniejsza praca?
Praca analizuje krytyczną postawę filozofa George'a Santayany wobec purytanizmu oraz zjawiska określanego mianem „genteel tradition” w kontekście kultury amerykańskiej.
Jakie są główne obszary tematyczne opracowania?
Główne tematy to konflikt między tradycją a nowoczesnością, analiza amerykańskiej umysłowości oraz wpływ założeń antropologicznych na etykę jednostki.
Jaki jest główny cel pracy?
Celem jest wykazanie, w jaki sposób Santayana dekonstruuje purytańskie wartości i promuje etykę opartą na naturalnym, harmonijnym rozwoju osobowości.
Jaka metoda badawcza została zastosowana?
Zastosowano metodę analizy filozoficznej, skupiając się na interpretacji dzieł Santayany oraz konfrontacji jego poglądów z ówczesną kulturą amerykańską.
Co jest przedmiotem analizy w głównych rozdziałach?
Rozdziały analizują definicję „genteel tradition”, krytykę purytanizmu jako hamulca rozwoju oraz postulaty budowy nowej hierarchii wartości opartej na naturze ludzkiej.
Jakimi słowami kluczowymi można scharakteryzować tę pracę?
Pracę charakteryzują m.in. terminy: George Santayana, purytanizm, genteel tradition, naturalizm, etyka oraz amerykańska myśl humanistyczna.
Dlaczego Santayana nazywa Amerykę „młodym krajem o starej mentalności”?
Określenie to wskazuje na rozdźwięk między nowoczesną, prężną wolą działania Amerykanów (drapacze chmur) a ich skostniałym, kolonialnym intelektem (genteel tradition).
Czym dla Santayany różni się umysłowość „nordycka” od „łacińskiej”?
Umysłowość nordycka jest kojarzona z purytanizmem, surowością i tłumieniem popędów, natomiast łacińska reprezentuje naturalność, estetyzm i swobodę, co autor uznaje za ideał.
Czy Santayana całkowicie odrzuca tradycję amerykańską?
Nie, wspiera on postaci antypurytańskie, takie jak Poe, Hawthorne czy Whitman, które reprezentowały indywidualizm i antydogmatyzm, choć uważa, że ich bunt był często zbyt subiektywny.
- Quote paper
- Anna Dabek (Author), 2007, Ocena purytanizmu i tzw. „genteel tradition” jako antytezy założeń antropologicznych i aksjologicznych Santayany, Munich, GRIN Verlag, https://www.grin.com/document/305726
