Çështja e trajtimit semantik të mbiemrave nëpër gramatikat tona del një temë deri vonë e parrahur fare. Vështirësia e ndarjes së mbiemrave në klasa vjen si pasojë e mosvendosjes së parimeve të qarta për ndarjen e tyre në klasa. Kjo vështirësi e zgjidhjes së kësaj çështjeje më së miri mund të hetohet, po qe se e hulumtojmë këtë temë në mënyrë kronologjike gjatë rrugëtimit dhe zhvillimit historik të gramatikës së shqipes. Atëherë do të shohim se trajtimi semantik i mbiemrave fillon të trajtohet në pjesën e dytë të shekullit të kaluar, kurse para kësaj kohe, nga ndonjë autor është prekur intuitivisht ndonjë segment semantik i mbiemrave, por nuk është bërë ndonjë trajtim i plotë dhe i mbështetur në kritere kuptimore për ndarjen e tyre në klasa. Çështja e klasifikimit të mbiemrave në klasa mbështetur në parime shkencore u trajtua për herë të parë nga prof. Shaban Demiraj në veprën “Morfologjia e gjuhës së sotme shqipe” (1966). Këtë temë do ta vështrojmë në disa gramatika, duke filluar nga gramatika e Samiut e deri më sot.
Përmbajtja
1. Çështje të trajtimit semantik të mbiemrave në gramatikat e shqipes
Qëllimi dhe tematika e studimit
Ky studim analizon në mënyrë kritike zhvillimin historik të klasifikimit semantik të mbiemrave në gramatologjinë shqiptare, duke nxjerrë në pah mangësitë e ndarjeve klasike dhe duke propozuar një qasje më të bazuar në fusha leksikore.
- Analiza e trajtimit të mbiemrave në gramatikat tradicionale shqipe.
- Vlerësimi i kritereve të klasifikimit (morfologjike vs. semantike).
- Identifikimi i luhatjeve në klasifikimin e mbiemrave cilësorë dhe marrëdhëniorë.
- Propozimi i një qasjeje të re për klasifikimin semantik përmes rrënjëve fjalëformuese.
- Krahasimi i metodologjive shkencore të autorëve të ndryshëm.
Auszug aus dem Buch
Çështje të trajtimit semantik të mbiemrave në gramatikat e shqipes
Çështja e trajtimit semantik të mbiemrave nëpër gramatikat tona del një temë deri vonë e parrahur fare. Vështirësia e ndarjes së mbiemrave në klasa vjen si pasojë e mosvendosjes së parimeve të qarta për ndarjen e tyre në klasa. Kjo vështirësi e zgjidhjes së kësaj çështjeje më së miri mund të hetohet, po qe se e hulumtojmë këtë temë në mënyrë kronologjike gjatë rrugëtimit dhe zhvillimit historik të gramatikës së shqipes.
Atëherë do të shohim se trajtimi semantik i mbiemrave fillon të trajtohet në pjesën e dytë të shekullit të kaluar, kurse para kësaj kohe, nga ndonjë autor është prekur intuitivisht ndonjë segment semantik i mbiemrave, por nuk është bërë ndonjë trajtim i plotë dhe i mbështetur në kritere kuptimore për ndarjen e tyre në klasa. Çështja e klasifikimit të mbiemrave në klasa mbështetur në parime shkencore u trajtua për herë të parë nga prof. Shaban Demiraj në veprën “Morfologjia e gjuhës së sotme shqipe” (1966).
Përmbledhja e kapitujve
Çështje të trajtimit semantik të mbiemrave në gramatikat e shqipes: Ky kapitull ofron një pasqyrë historike dhe kritike të mënyrës se si mbiemrat janë klasifikuar në veprat gramatikore shqiptare, duke evidentuar vështirësitë metodologjike në përcaktimin e klasave semantike.
Fjalë kyçe
mbiemra, klasifikim semantik, gramatologjia shqiptare, mbiemra cilësorë, mbiemra marrëdhëniorë, morfologji, fjalëformim, fusha leksikore, kritere kuptimore, Shaban Demiraj, A. Dhrimo, kategoritë gramatikore, semantika, rrënja, sintaksë.
Pyetje të bëra shpesh
Cili është fokusi kryesor i këtij studimi?
Studimi fokusohet në mënyrën se si janë trajtuar dhe klasifikuar mbiemrat në gramatikat shqipe, me theks të veçantë te problemet e klasifikimit semantik.
Cilat janë temat kryesore të trajtuara në këtë punim?
Temat kryesore përfshijnë historikun e gramatikës shqipe, vlerësimin e klasifikimeve ekzistuese dhe nevojën për një metodologji më të saktë të bazuar në rrënjët dhe fushat leksikore.
Cili është qëllimi primar i autorit?
Qëllimi është të nxjerrë në pah luhatjet dhe paqartësitë në klasifikimin e mbiemrave në gramatikat e deritanishme dhe të nxisë një qasje të re, më shkencore.
Çfarë metode përdoret për analizën e mbiemrave?
Autori përdor një metodë hulumtuese kronologjike dhe krahasuese, duke analizuar veprat e dijetarëve kryesorë si Demiraj, Cipo, Sheperi dhe Dhrimo.
Çfarë përmban pjesa kryesore e punimit?
Hauptteil-i shqyrton evolucionin e përkufizimeve të mbiemrave, ndarjen në cilësorë dhe marrëdhëniorë, si dhe vështirësitë në kategorizimin e grupeve të veçanta si ato të moshës apo shpejtësisë.
Cilat janë fjalët kyçe që e karakterizojnë punimin?
Karakterizohet nga terma si: mbiemra, klasifikim semantik, gramatologji, morfologji dhe fusha leksikore.
Pse është problematike ndarja aktuale në mbiemra cilësorë dhe marrëdhëniorë?
Sipas autorit, kjo ndarje nuk mbështetet në parime të qarta semantike dhe shpesh shkakton lëkundje, pasi kufijtë midis tyre nuk janë gjithmonë të prerë.
Si propozon autori të përmirësohet klasifikimi në të ardhmen?
Autori sugjeron braktisjen e kritereve të paqarta të "cilësisë së drejtpërdrejtë apo të tërthortë" dhe fokusimin te rrënja, tema fjalëformuese dhe formimet e fushave semantike.
- Quote paper
- Dr. Xhafer Beqiraj (Author), 2012, Çështje të trajtimit semantik të mbiemrave në gramatikat e shqipes, Munich, GRIN Verlag, https://www.grin.com/document/369331
