Praca dotyczy przedstawień królowych Amazonek w greckim malarstwie wazowym. Analizie poddane zostały 34 wazy czarno- oraz czerwonofigurowe pochodzące z okresu od VI do IV wieku p.n.e. znajdujące się obecnie w zbiorach muzeów takich jak British Museum, Metropolitan Museum of Art, Museum of Fine Arts w Bostonie, Luwr i inne. Sceny na zebranych wazach ukazują cztery królowe - Antiope, Andromachę, Hippolitę i Pentesileję w trakcie walki, tuż przed śmiercią, w biegu, w trakcie ucieczki. Większość przedstawień pokazuje królowe w otoczeniu innych Amazonek. W trakcie obserwacji waz zebranych w katalogu okazało się, że na każdej dekoracji Amazonki ubrane są w stroje odpowiednie do walki - w grecki chiton, pancerz, hełm najczęściej attycki i nagolenniki lub w strój orientalny, typowy dla ludów koczowniczych z Azji Mniejszej - długie spodnie i tunikę z długimi rękawami oraz czapkę frygijską. Zawsze są także uzbrojone - we włócznię, krótki miecz, czasem w topór i łuk a także w tarczę (różnego typu - okrągłą, beocką lub w typie pelty). Co ciekawe, nawet kiedy scena nie ukazuje żadnej walki, to kobiety te i tak są przedstawione w stroju wojownika. Nigdy nie są ukazywane w luźnym, typowo kobiecym stroju. Ich piersi, wbrew przekazom antycznych autorów, nie są odsłonięte i nie widać, czy któraś z nich jest odcięta jak się powszechnie sądzi.
Kolejnym faktem wartym zauważenia jest to, że królowe przedstawiane są jako kobiety dojrzałe - nigdy jako dziewczynki lub też kobiety w podstarzałym wieku. Najwięcej w katalogu jest przedstawień Andromache walczącej z Heraklesem, większość z nich nie jest jednak podpisana przez autora, więc postacie ukazane w scenie typuje się na podstawie bardzo podobnych dekoracji, które zawierają inskrypcje. Znacznie mniej jest scen z udziałem Antiope, którą zwykle porywa Tezeusz, Pentesileji, która zabijana jest przez Achillesa oraz Hippolity, która na każdej wazie przedstawione jest w innej sytuacji. Warto zauwazyć, że niemal wszystkie sceny nawiązują do opowieści dotyczących Amazonek, które spisywane były przez autorów greckich od VIII wieku p.n.e., a które później kontynuowane były przez pisarzy rzymskich, bizantyjskich, a nawet poruszane w czasach nowożytnych.
Spis treści
1. Wstęp.
2. Amazonki w literaturze.
3. Przedstawienia królowych na wazach.
3.a. Andromache.
3.b. Pentesileja.
3.c. Antiope.
3.d. Hippolita.
4. Analiza zmian w przedstawieniach.
5. Zakończenie.
Cel i główne tematy pracy
Celem niniejszej pracy jest przeprowadzenie analizy przedstawień czterech królowych Amazonek – Andromachy, Antiope, Hippolity oraz Pentesileji – w greckim malarstwie wazowym z okresu od VI do IV wieku p.n.e., ze szczególnym uwzględnieniem ewolucji ich wizerunków, ubioru oraz sposobu prezentacji w kontekście mitologicznym.
- Analiza ikonograficzna 34 waz pochodzących z czołowych zbiorów muzealnych świata.
- Badanie atrybutów, ubioru (strój grecki vs. orientalny) oraz uzbrojenia wojowniczek.
- Kontekstualizacja wizerunków Amazonek w oparciu o źródła literackie i mity antyczne.
- Analiza zmian w przedstawieniach w relacji do czasu i ewolucji stylu malarstwa wazowego.
- Weryfikacja historyczności postaci Amazonek poprzez zestawienie danych archeologicznych z przekazami literackimi.
Auszug z książki
3. Przedstawienia królowych na wazach.
Poddane analizie przedstawienia reprezentowane są na 34 wazach datowanych od VI do IV wieku p.n.e. Królowe występują na naczyniach o różnej funkcji – są to zarówno kubki jak i amfory (naczynie zasobowe), lekyty (służyły do przechowywania pachnideł lub wykorzystywano je w kulcie zmarłych), hydrie (przechowywano w nich wodę, służyły też do jej nalewania) czy kyliksy (naczynie do picia) i inne. Autorka postanowiła podzielić poniższy rozdział na kilka mniejszych części ze względu na przedstawianą królową. W ramach każdego podrozdziału wazy opisane zostaną chronologicznie.
a. Andromache.
Najstarsza z waz jaką autorce udało się znaleźć pochodzi z Museum of Fine Arts w Bostonie i na jednej ze stron przedstawia walkę Heraklesa i królowej Andromache (kat. 1). Jak już wcześniej zostało zauważone Andromache nie jest wspominana w znanej nam literaturze antycznej, natomiast jej przedstawienia w malarstwie wazowym nawiązują do mitów o Heraklesie i Tezeuszu – tak samo jak Hippolity czy Antiope. Datowana na ok. 570 - 560 r. p.n.e. amfora jest przykładem malarstwa czarnofigurowego w wykonaniu malarza Timiadesa. Waza przedstawia królową w otoczeniu swoich podwładnych wojowniczek, Ainippe i Pantariste, w trakcie walki z Heraklesem. W centralnej części sceny, umiejscowionej w górnej części brzuśca, znajduje się Herakles, noszący lwią skórę oraz krótki chiton (tzw. krótki chiton dorycki, wojownicy greccy nosili go pod pancerzem, miał chronić przed otarciami – wg. Z. Piszczek 1966, s. 174). Przy pasie ma przytroczoną pochwę krótkiego miecza, którym zamierza trafić Andromache. Heros lewą ręką trzyma Amazonkę za prawy nadgarstek. Królowa upada na prawe kolano, kiedy próbuje uciec na prawo. Kobieta spogląda przez ramię, a jej głowa zwrócona jest w lewą stronę. Ubrana jest w chiton w krótkimi rękawami przepasany pasem, na nogach ma nagolenniki. Chiton udekorowany jest pionowym pasem z różnego rodzaju mitycznymi stworzeniami.
Podsumowanie rozdziałów
Wstęp: Wprowadzenie do tematyki przedstawień Amazonek w greckim malarstwie wazowym, zarysowanie metodologii badań oraz opis zbiorów muzealnych wykorzystanych do analizy.
Amazonki w literaturze: Analiza przekazów antycznych o Amazonkach, ukazująca różnorodność interpretacji ich pochodzenia, siedzib oraz ich roli w mitologii greckiej.
Przedstawienia królowych na wazach: Szczegółowa analiza 34 zabytków, pogrupowana według czterech królowych: Andromachy, Pentesileji, Antiope oraz Hippolity, ze wskazaniem ich cech szczególnych.
Analiza zmian w przedstawieniach: Syntetyczne spojrzenie na ewolucję wizerunku Amazonek, ich ubioru i uzbrojenia na przestrzeni wieków, ze szczególnym uwzględnieniem różnic między technikami czarno- i czerwonofigurowymi.
Zakończenie: Podsumowanie wyników analizy, potwierdzające stałą rolę Amazonek jako tragicznych i przegranych postaci w greckiej ikonografii, mimo przypisywanego im walecznego charakteru.
Kluczowe słowa
Amazonki, malarstwo wazowe, Andromache, Antiope, Hippolita, Pentesileja, mitologia grecka, Herakles, Tezeusz, styl czarnofigurowy, styl czerwonofigurowy, uzbrojenie antyczne, ikonografia, starożytna Grecja, ceramika grecka.
Häufig gestellte Fragen
O czym traktuje ta praca naukowa?
Praca poświęcona jest analizie wizerunków czterech królowych Amazonek w greckim malarstwie wazowym, badając ich sposób przedstawienia na naczyniach z okresu VI–IV wieku p.n.e.
Jakie są główne tematy poruszane w publikacji?
Główne tematy to analiza ikonograficzna ubioru, uzbrojenia, zachowań Amazonek w scenach walki lub porwania oraz zestawienie tych wizerunków z tekstami antycznych autorów.
Co jest celem badań autorki?
Celem jest ustalenie, w jaki sposób zmieniały się wizerunki Andromachy, Antiope, Hippolity i Pentesileji na przestrzeni wieków w sztuce greckiej.
Jakiej metodologii użyto w badaniu?
Autorka zastosowała metodę analizy porównawczej materiału ikonograficznego (34 wazy) w zestawieniu z literaturą przedmiotu i źródłami antycznymi.
Co obejmuje główna część pracy?
Główna część skupia się na szczegółowym opisie i interpretacji poszczególnych waz, zebranych w katalogu zabytków, z podziałem na konkretne postacie królowych.
Jakie pojęcia najlepiej definiują tę pracę?
Do najważniejszych słów kluczowych należą: Amazonki, malarstwo wazowe, styl czarno- i czerwonofigurowy, mitologia oraz archeologia klasyczna.
Czy Amazonki w malarstwie wazowym są przedstawiane jako zwykłe kobiety?
Nie, autorka podkreśla, że Amazonki są zawsze ukazywane jako postacie dojrzałe, uzbrojone i ubrane w stroje bitewne, co kontrastuje z ich rolą społeczną w greckim światopoglądzie.
Czy można na podstawie waz potwierdzić historyczność Amazonek?
Waza nie stanowią dowodu historycznego, lecz świadczą o tym, że dla Greków Amazonki były ważnym elementem mitologii, co autorka wspiera również współczesnymi odkryciami archeologicznymi dotyczącymi pochówków kobiecych.
- Quote paper
- Aleksandra Migała (Author), 2016, Przedstawienia królowych Amazonek na wazach greckich, Munich, GRIN Verlag, https://www.grin.com/document/509366
