Bu bağlamda, birinci bölümde dilde kibarlık ve kabalık ile yakından ilgilenen iki önemli kuramcılardan Brown ve Levinson (1978, 1987) ve Culpeper (1996) ele alınarak konuya ilişkin kavramsal açıklamalar yapılacaktır Çalışmanın ikinci ve böylece ana bölümünde argo dilde kadına yönelik kabalık görünümlere bakılacaktır. ‘‘Argoda kadın’’ konusu, kendine has bir takım özellikler taşımakla birlikte, bir bütün olarak genel argonun yapısına ait bir çok özelliği de bünyesinde taşımakta olduğu için bu bölümde ilk olarak argonun genel bir betimlemesi yapılacaktır. Daha sonra atasözü ve deyime dair çok kısa açıklamaların ardından Türkçe ve Almanca atasözü ve deyimlerde kadın imajına yönelik dilde kabalık örnekleri karşılaştırılarak sunulacaktır. Atasözü ve deyimlerin karşılaştırılarak araştırılması için birincil kaynak olarak Ömer Asım Aksoy‘un iki ciltten oluşan ‘‘Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü I. Atasözleri Sözlüğü’’ (1988) ve ‘‘Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü II. Deyimler Sözlüğü’’ (1988) ele alınmıştır. Bu kaynaklardan Türkçe atasözü ve deyimler seçilmiştir. Öte yandan, Almanca atasözü ve deyimler için Karl Friedrich Wilhelm Wander’in ‘‘Deutsches Sprichwörter Lexikon’’ (2006) ve Lutz Röhrich’in yayımladığı ‘‘Lexikon der Sprichwörtlichen Redensarten’’ (1977) incelenmiştir. Bu bağlamda, Almanca atasözü ve deyimlere ulaşmak için bu kaynaklara başvurulmuştur. Son olarak araştırmanın bulguları sonucunda değerlendirme yapılacaktır.
İçindekiler
1. Giriş
2. Dilde Kibarlık ve Kabalık İlişkisi
2.1 Brown ve Levinson: Kibarlık Stratejileri
2.2 Culpeper: Kabalık Tetikleyicileri
3. Argoda Kadına Yönelik Dilde Kabalık Görünümleri
3.1 Argo
3.2 Kadına Yönelik Dilde Kabalık Görünümleri
3.2.1 Türkçe ve Almanca Atasözleri
3.2.2 Türkçe ve Almanca Deyimler
3.3 Sosyal Medya Akımı: #ErkekYeriniBilsin
4. Sonuç
Çalışmanın Amaç ve Kapsamı
Bu çalışma, Türkçe ve Almanca atasözleri ile deyimlerde kadına yönelik olumsuz, ayrımcı ve şiddeti körükleyen dilsel kalıpları, edimbilimsel "kabalık" kuramları çerçevesinde incelemeyi ve toplumsal cinsiyet bağlamındaki dilsel yansımalarını ortaya koymayı amaçlamaktadır.
- Atasözleri ve deyimlerdeki kadın imajının karşılaştırmalı analizi.
- Kabalık Tetikleyicileri Modeli ile dilsel şiddetin kategorize edilmesi.
- Argo dilinin toplumsal cinsiyet üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi.
- Dijital platformlardaki dilsel başkaldırı akımlarının (örn: #ErkekYeriniBilsin) analizi.
Auszug aus dem Buch
3.2 Kadına Yönelik Dilde Kabalık Görünümleri
Bu bölümde, atasözü ve deyimlerde kadına yönelik kaba dil görünümlerini karşılaştırmadan önce atasözünün ve deyimin ne anlama geldiğini kısaca açıklamakta fayda vardır.
Atasözünün tanımı, ‘‘(...) halk tarafından bilinip kullanılan, tecrübelerle ortaya çıkan, söyleyeni belli olmayan kalıplaşmış biçimleri bulunan özlü [sözler].“ (Şentürk/Şentürk, 1997: 326) şeklinde yapılmıştır ve genel geçerliliğie sahiptir. Aynı şekilde genel geçerliliğe sahip olarak deyim, ‘‘[bir] kavramı, bir durumu, ya çekici bir anlatımla ya da özel bir yapı içinde belirten ve çoğunun gerçek anlamlarından ayrı bir anlamı bulunan kalıplaşmış söz topluluğu ya da tümce“ (Aksoy 1: 52) diye tanımlanmaktır.
Hem atasözlerinde hem de deyimlerde kadın bazı özelliklere toplum tarafındandan atfedilmiştir. Bu özelliklerin olumlu mu olumsuz mu olduğu çoğunlukla kadının ailevi veya sosyal rolü tarafından belirlenir.
Bölüm Özetleri
1. Giriş: Çalışmanın motivasyonu, atasözleri ve deyimlerin toplumsal bellekteki kadın algısına etkisi ve sosyolojik arka planı ele alınmaktadır.
2. Dilde Kibarlık ve Kabalık İlişkisi: Kibarlık ve kabalık kavramları, Brown, Levinson ve Culpeper’in kuramsal modelleri ışığında dilbilimsel çerçevede tanımlanmaktadır.
3. Argoda Kadına Yönelik Dilde Kabalık Görünümleri: Argo kavramının tanımı yapılarak, Türkçe ve Almanca kaynaklardan seçilen örneklerle atasözü ve deyimlerdeki kadına yönelik kabalık görünümleri ve dijital medya yansımaları incelenmektedir.
4. Sonuç: Araştırma bulguları sentezlenerek, her iki dilde de kadına yönelik benzer kaba dil kullanımlarının olduğu ve bu durumun kültürel ortaklıklara dayandığı vurgulanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kabalık, Kibarlık Kuramı, Argo, Kadın İmajı, Atasözleri, Deyimler, Edimbilim, Toplumsal Cinsiyet, Dilsel Şiddet, Stereotipler, Kültürlerarası Karşılaştırma, #ErkekYeriniBilsin, Sosyal Medya, İletişim, Dilbilim.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu çalışma temel olarak neyi incelemektedir?
Çalışma, atasözleri ve deyimlerde kadına yönelik kullanılan kaba dil kalıplarını, kültürel karşılaştırmalı bir perspektifle incelemektedir.
Çalışmanın temel kuramsal dayanağı nedir?
Temel olarak Brown ve Levinson'un Kibarlık Kuramı ile Culpeper'in Kabalık Tetikleyicileri Modeli kullanılmaktadır.
Araştırmanın hedefi nedir?
Atasözleri ve deyimlerin dildeki kabalık unsurlarını nasıl barındırdığını ve bu unsurların kadını nasıl ötekileştirdiğini veya küçümsediğini ortaya koymaktır.
Hangi yöntemler kullanılmıştır?
Nitel bir araştırma yöntemi olarak, belirlenen atasözü ve deyim sözlükleri taranmış ve edimbilimsel metin analizi yapılmıştır.
Hauptteil hangi konuları kapsamaktadır?
Argo kavramı, atasözleri ve deyimlerdeki kadın imajı, Almanca ve Türkçe örneklerin karşılaştırılması ve sosyal medya akımlarının analizi yer almaktadır.
Çalışmayı karakterize eden anahtar kavramlar nelerdir?
Kabalık, edimbilim, kadın imajı ve dilsel stereotipler çalışmanın ana eksenini oluşturur.
#ErkekYeriniBilsin akımı çalışmada nasıl bir role sahiptir?
Bu akım, geleneksel dildeki kadın karşıtı söylemlerin ironik bir şekilde erkeğe uyarlanarak toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dikkat çekme örneği olarak sunulmuştur.
Türkçe ve Almanca atasözleri arasında bir benzerlik bulunmuş mudur?
Evet, her iki dilde de ataerkil yapının bir yansıması olarak, kadını pasifize eden veya küçümseyen benzer dilsel kalıplara rastlanmıştır.
Culpeper'in kuramı çalışmaya nasıl uygulanmıştır?
Atasözü ve deyimlerdeki "hakaret", "küçümseme" ve "olumsuz ifadeler" gibi dilsel unsurlar, Culpeper'in kabalık tetikleyicileri kategorileriyle eşleştirilerek analiz edilmiştir.
- Arbeit zitieren
- Emine Oran (Autor:in), 2020, Argoda Kadın. Türkçe ve Almanca Atasözü ve Deyimlerde Kadına Yönelik Dilde Kabalık Görünümleri, München, GRIN Verlag, https://www.grin.com/document/998152
